O prawach do przekładów, domenie publicznej, metadanych i szacunku do pracy wydawców.
Cyfrowa kopia i prawo do tekstu
W internecie można znaleźć wiele dawnych ksiąg, rękopisów i nowoczesnych tłumaczeń. Łatwo uznać, że skoro tekst da się przeczytać bez opłaty, wolno go również skopiować, przerobić, opatrzyć własną okładką i sprzedawać. Nie jest to prawda. Dostępność do lektury, prawo do dalszego rozpowszechniania oraz prawo do tworzenia adaptacji to różne kwestie.
Dobrym przykładem jest organizacja 84000, która udostępnia przekłady buddyjskich tekstów. Jej warunki określają różne licencje dla tekstów tłumaczeń i danych metadanych. Model jest otwarty, lecz nie oznacza, że każdy odbiorca może dowolnie zmieniać i komercyjnie wykorzystywać cudze tłumaczenia [1].
Trzy poziomy książki
Książka klasyczna ma co najmniej trzy różne warstwy praw: sam dawny utwór, współczesną redakcję i przekład oraz elementy wydania — ilustracje, projekt okładki, opracowanie, komentarze. Wygaśnięcie praw majątkowych do utworu źródłowego nie przesądza o prawach do dwudziestowiecznego tłumaczenia. Ponadto same skany mogą pochodzić z instytucji udostępniających je na określonych warunkach.
Dla Biblioteki Duszy i Towarzystwa oznacza to praktyczny obowiązek. Każdy czytnik pełnej lektury musi otrzymać identyfikator dzieła, identyfikator konkretnego wydania, informację o autorze tłumaczenia, statusie praw i źródle pliku. Przy braku tych danych tekst można umieścić w kolejce do kontroli, lecz nie należy automatycznie włączać go do publicznego importera.
Zaufanie ważniejsze niż ilość
Wydawca, który publikuje sto pięknych okładek, lecz nie potrafi odpowiedzieć, skąd pochodzą teksty, buduje ryzyko. Wydawca, który publikuje dziesięć starannie zidentyfikowanych dzieł z przejrzystymi kartami edycji, tworzy kapitał zaufania. Dopiero na tej podstawie można rozbudowywać bibliotekę na większą skalę.
Nie musimy rezygnować z ambicji setek lektur. Musimy rozdzielić inwentarz dostępnych plików od rejestru treści zatwierdzonych do publikacji. To różnica między magazynem a wydawnictwem. Wtedy automatyzacja naprawdę pomaga, ponieważ nie przyspiesza niekontrolowanego powielania cudzych praw.
Karta licencji
Proponuję pięć pól, które czytelnik może zobaczyć w jednym miejscu: „Dzieło źródłowe”, „Podstawa tłumaczenia”, „Prawa do niniejszego wydania”, „Zakres dostępu” i „Data weryfikacji”. W panelu redakcyjnym dochodzą dokumenty potwierdzające uprawnienia i osoba odpowiedzialna za decyzję. Wszędzie tam, gdzie nie możemy potwierdzić praw do pełnego tekstu, publikujemy własny komentarz oraz link do legalnie dostępnego egzemplarza.
Taka biblioteka może być otwarta i jednocześnie odpowiedzialna. To właśnie przewaga instytucji, która chce działać przez dziesięciolecia.